De wondere wereld van de makerspaces

  • 12 september 2017

Bij onze noorderburen zijn de fablabs binnen de muren van bibliotheken niet meer op twee handen te tellen. STEM-onderwijs is het paradepaardje van steeds meer scholen. Tijdens de Digitale Week zijn er talloze acties rond coderen, 3D, lasercutten en virtual reality. Bibliotheken en cultuurcentra herbergen massaal coderdojo’s en zoeken inhoudelijke samenwerking met elkaar.

Mediawijs lanceerde onlangs een dossier rond STEM. Het grootste aandeel van de projectvoorstellen na de projectoproep van Cultuurconnect in 2016 ging over makerspaces, en sindsdien krijgen we een veelvoud aan vragen binnen voor inspiratie, stappenplannen en context. Op 15 mei kwamen meer dan 150 collega’s uit de cultuursector naar de inspiratiedag Focus op makerspaces.

Dat de makersbeweging op de deur van de Vlaamse bibliotheek- en cultuursector klopt mag hiermee duidelijk zijn. Mensen uit alle sectoren — ook de culturele — zijn op zoek naar een antwoord op de vraag:  Wat kan onze organisatie betekenen in de makersbeweging?

Vanuit Cultuurconnect willen we deze zoektocht samen voeren en faciliteren. Dat betekent inzoomen op de relevante vragen en bekijken welke rol de bibliotheek- en cultuursector kan spelen in het wereldwijde netwerk van de makersbeweging. Maar vooral willen we op zoek naar een duurzaam model voor Vlaanderen, want het lijkt wel dat we op dat vlak achterop hinken.

Makerspace, what's in a name

Een makerspace is een digitale, coöperatieve werkplaats waar mensen met behulp van opensourcehardware en -software kunnen experimenteren. In essentie creëert een makerspace ruimte voor experiment en innovatie over de grenzen van sectoren, technologieën en culturen heen door individuele makers toegang te bieden tot digitale tools, het delen van leerprocessen en cocreatie. Veel makers worden gedreven door de noodzaak om vat te krijgen op de veranderende wereld en de kansen op een betere wereld…

Detailbeeld van een 3d-printer van Ultimaker.Centraal in de makersbeweging staat het concept van de Homo Faber: mensen hebben een aangeboren drang om te maken en creatief bezig te zijn. Al doende leert men: in de makerscultuur ligt de nadruk vooral op het uitwisselen van leerprocessen onder elkaar. 

Waardenkader

Naast een technologisch vooruitgangsoptimisme pleiten veel meer artistieke of maatschappelijk geïnspireerde spelers in de makersbeweging voor een kritische benadering van de mogelijkheden van technologische vooruitgang. Ook in Vlaanderen zie je dat deze kritisch-constructieve benadering ingebakken zit in de bibliotheek- en culturele sector. Vrije toegang tot informatie, mediawijsheid en kritisch burgerschap worden nog steeds hoog in het vaandel gedragen.

Doelstellingen

Het potentieel van de makersbeweging om mensen te empoweren is ook een pleidooi voor het belang van makerspaces. Makers krijgen immers enorm veel leerkansen op vlak van informatievaardigheden, mediawijsheid, digitale geletterdheid, computationeel denken, kritisch denken, probleemoplossend vermogen, samenwerken, sociale en culturele vaardigheden, communicatieskills en creatief denken.

Handen die bezig zijn met het solderen van draden.Deze uitdagingen sluiten in alles aan bij de 21ste-eeuwse vaardigheden die niet enkel economisch, maar ook maatschappelijk noodzakelijk zijn om de grote uitdagingen die onze tijden met zich meebrengen het hoofd te bieden.

Hoe begin je eraan?

Hoe begin je aan je zoektocht? Om te starten is een grondige analyse van de lokale en regionale mogelijkheden nuttig en nodig. Sommige lokale besturen en organisaties halen expertise via andere partners binnen, bieden ze infrastructuur en zetten zo hun eerste stappen.

Een en ander is natuurlijk afhankelijk van de beschikbare tijd en middelen. Elk project, elk experiment vereist een andere aanpak. Onze voornaamste boodschap is: klein beginnen, al doende leren, netwerk opbouwen. Lees meer hierover in het artikel 'De 10 geboden van de makersbeweging'.

Wat kan Cultuurconnect betekenen voor jou?

Er blijft bij heel deze zoektocht nood aan ondersteuning en uitwisseling. Vanuit de expertise en netwerk in opbouw wil Cultuurconnect hierin een rol opnemen voor lokale en regionale partners.

We zetten bijvoorbeeld in op een aantal concrete formats die groeien uit de lokale experimenten, maar we organiseren ook inspiratiemomenten waarop je kennismaakt met goede lokale, regionale en internationale praktijkvoorbeelden en experten. We delen online informatie met de sector, bijvoorbeeld over uitleenreglementen, leveranciers, materialen, soft- en hardware en het inzetten van vrijwilligers.

Verder onderzoeken we hoe we de opstart van lokale of regionale makerspaces best kunnen ondersteunen. Welke expertise heeft een team nodig en welke partners en experten kunnen ondersteuning bieden? En vooral trachten we de visievorming op Vlaams niveau rond makerspaces te voeden. 

Foto's: Sien Verstraeten

Dit artikel verscheen in het septembernummer van META. Wil je het volledige artikel lezen? Dat kan:

pdf bestandMETA: De wondere wereld van Makerspaces.pdf (415 kB)