Inspiratiedag: Focus op Makerspaces

Datum:
Locatie: AP Hogeschool Antwerpen (Meistraat 5)
Toevoegen aan persoonlijke kalender

Medewerkers van bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra die willen starten met introducties, workshops of formats binnen de makerbeweging waren op 15 mei massaal ​aanwezig op de inspiratiedag rond Makerspaces in Antwerpen. Ze ontdekten dat je met kleine stappen en door te experimenteren al heel wat kunt bereiken. Benieuwd? Duik in het verslag van de dag en de boeiende presentaties!

 

Focus op Makerspaces

Klik op de foto hierboven om het fotoalbum te bekijken.


Makerspaces, FabLabs, Medialabs,... het zijn hot items. Bibliotheken, cultuurcentra en musea springen op de kar. Maar er zijn nog veel vragen. Waarom zou je beginnen met een makerspace of een fablab? Is het een buitenkans om aan geletterdheid te werken, je rol als kennismakelaar op te nemen en mensen te versterken of kansen voor creativiteit te bieden? Wat kan je je publiek allemaal aanbieden? Welke expertise heb je hiervoor nodig? Kun je iets doen met een beperkt budget?

Check de presentaties van de sprekers, tips'n'tricks en inspirerende voorbeelden hieronder.

Tijdens de voormiddag hadden we aandacht voor de vele vragen die leven bij bibliotheken en cultuurhuizen over makerspaces en hoe ze zich ertoe kunnen verhouden

 

Makerspaces, FabLabs, Medialabs? Wegwijs in de mogelijkheden.

 Stijn De Mil, FabLabFactory

Stijn startte enkele jaren geleden het FabLabBrussels mee op. Hij zette zijn schouders onder FabLab Erpe-Mere en ondersteunt organisaties vanuit de FabLabFactory bij het opzetten van ... FabLabs. Hij bewijst dagelijks dat je de makerbeweging overal kunt aanwakkeren, van een kleine gemeente op het Vlaamse platteland tot een grote Europese metropool. Vanuit deze ontdekkingstocht werpt hij een blik op de vele kamers in het huis van de makermovement. Waar ontstond die? Vanuit welke filosofie en visie? Waar staat deze beweging voor? En hoe kan die mensen sterker maken? Welke verschillende vormen zijn er? En vooral what’s in it for … bibliotheken en culturele actoren in Vlaanderen.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-Stijn De Mil-wegwijs.pdf (6.32 MB)

 

Ter inspiratie, The Bulbasaur, gebouwd naar aanleiding van het Pop-Up FabLab in Aalst.
 

FabLab Zeeland

Alinda Mastenbroek

FabLab Zeeland is een leer- en werkplaats waar iedereen spelenderwijs kennis kan maken met alle aspecten van digitale fabricage. Je kunt er met behulp van moderne computergestuurde ‘maakmachines’ zoals 3D-printers, lasersnijder, vinylsnijder en ontwerpsoftware zelf dingen (leren) maken. Het FabLab biedt iedereen de kans en ruimte om samen op lokaal, nationaal en internationaal niveau aan nieuwe ideeën, experimenten en uitvindingen te werken. Opgedane kennis en vaardigheden delen ze met iedereen.

Alinda Mastenbroek en Anne-Marie van Houtert, coördinatoren van FabLab Zeeland, namen ons mee op de boeiende rit die het FabLab aflegde: waarom ze hierop inzetten, hoe ze dit hebben aangepakt, de doelgroepen die ze bereiken, de partnerschappen die dit mogelijk maken. Ze waren verrast door het enthousiasme en willen mensen met vragen ook op andere momenten verder helpen. We leerden hen kennen via het team van de bibliotheek Kortrijk  dat naar Zeeland trok op werkbezoek. Een aanrader! Maar ook in Vlaanderen en Brussel: veel initatieven die meer dan de moeite waard zijn om te verkennen.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces - FabLab Zeeland.pdf (5.82 MB)
 

FabLab Zeeland Business Model Canvas

Business Model Canvas FabLab Zeeland.

FabLab Zeeland reisde Europa rond op zoek naar haalbare business modellen om te vertalen - met vallen en opstaan - naar hun eigen context. De case die hen, hun partners en stakeholders, over de streep haalde was het FabLab van Manchester:

 

Kansen voor educatie

Yves Molenaers, FabLab+ Antwerpen

Vanuit dezelfde filosofie als het FabLab Zeeland startte de dienst stedelijk onderwijs in Antwerpen vorig jaar FabLab+, een makerwerkplaats voor leerlingen, maar ook voor andere creatievelingen. De werking draait rond kruisbestuiving. Ze stimuleren contact tussen verschillende leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus om van elkaar te leren.

Yves Molenaers van FabLab+ schetste vanuit hun expertise en hun voortraject de kansen voor brede partnerschappen tussen onderwijs en cultuursector. Tijdens de namiddagsessies kregen deelnemers ook de kans om FabLab+ te bezoeken.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-FabLab+.pdf (1.78 MB)

Kansen voor iedereen, ook voor meisjes en vrouwen

Sophie Thiebaut, Coderdojo for Diva's

Vrouwen en meisjes hebben vaak een achterstand op vlak van technologische vaardigheden. Dit is deels het gevolg van onderwijskeuzes en het vooroordeel dat technologie een mannenzaak is. Coderdojo geeft daarom specifiek workshops over coderen voor meisjes: Coderdojo for Diva's.

Sophie Thibaut inspireerde ons waarom het zinvol is om activiteiten enkel voor meisjes te organiseren en hoe de makersbeweging samen met bibliotheken en cultuurhuizen het verschil kan maken voor meisjes en vrouwen.  Zij is gastdocent ondernemen bij Thomas More hogeschool, startup-coach, zaakvoerder en vrijwilliger bij Coderdojo.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-Coderdojo & CoderDiva's.pdf (1.56 MB)

Artistieke en creatieve kansen

Hannes D’Hulster, Nerdlab

Het project Stoom van Nerdlab brengt jongeren op het kruispunt van kunst en technologie. Via laagdrempelige workshops en maakmomenten verkennen ze de mogelijkheden van beamers, VR, the internet of things en veel meer. Hannes breekt een lans voor de artistieke en creatieve kansen die de makerbeweging in zich draagt.

Deze blik op creativiteit en het artistieke proces opent deuren voor organisaties die hun weg zoeken op het kruispunt van kunst, cultuur en technologie.

Binnen het project Makerspaces van Cultuurconnect zet Nerdlab samen met De Krook Bibliotheek, Digitaal.Talent@Gent en Cultuurdienst/Circa in op een creatief mobiel makerlab

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-Nerdlab.pdf (7.05 MB)


De collega's van FabLab Zeeland en FabLab+ trekken alle registers open en hebben geïnvesteerd in een stevig FabLab. Tijdens de pitches van Sophie Thiebaut en Hannes D'Hulster en in de namiddagsessies ontdekten we dat je ook op kleinschalige manier de makerbeweging kunt ondersteunen in je lokale context.

Tijdens de namiddagsessies stond kennismaking met concrete tools  centraal. Via een hands-on workshop leerden de deelnemers tools en technieken kennen en ervaarden ze wat in je eigen context kan werken. Ze ontmoetten experten en collega’s die voor dezelfde uitdagingen staan.

3D-printing - Ingegno

3D-printing is één van de nieuwe technologieën die misschien wel meest tot de verbeelding spreken. In deze workshop bouwden  deelnemers op basis van een boek een decor met een 3D printer uit een zelfbouwkit.

Ingegno biedt labo’s en workshops aan rond STEAM. Maria-Cristina Ciocci is een enthousiaste wiskundige die onder het motto ‘Je kunt meer dan je denkt. Experimenteer, denk en fantaseer samen. Da’s leuk! En durf de creatieve denker en de probleemoplosser in jezelf te ontdekken’ iedereen graag in die wondere wereld onderdompelt.

Binnen het project Makerspaces van Cultuurconnect met de bib Kortrijk onderzoeken we samen met Ingegno hoe we een cultuurlabo in school en vrije tijd vorm kunnen geven.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-3Dprinting-Ingegno.pdf (7.62 MB)


Arduino - Nerdlab

Arduino? Arduino is een klein computertje dat je toelaat om – kort door de bocht – 5 jaar ingenieur elektronica over te slaan en meteen interactiviteit toe te voegen aan al je makerprojecten. Het zorgt voor het uitlezen van sensoren (bijv. licht of warmte), het bedienen van knoppen en het triggeren van LEDs, schakelaars, motoren en nog veel meer. Open source, goedkoop en goed gedocumenteerd.

Na deze workshop van Nerdlab (Hannes D’Hulster) begrepen collega's wat Arduino is en leerden ze hoe je via een lichtsensor en een beetje programmeren een lampje kan doen branden. Letterlijk en figuurlijk. Basis denk je. Maar het opent een wereld aan mogelijkheden. Luister maar naar Massimo Banzi, één van de grondleggers van Arduino, in een Ted-Talk over de kansen die mensen hiermee grijpen:

 


Coderen zonder computer - Digitale Wolven

In deze code-workshop (zonder computer, jawel) leerden de deelnemers hoe je met kinderen kan werken aan hun codeervaardigheden zonder computers. Er is specifieke aandacht voor formats die werken als je wil inzetten op het aansterken van de technologische vaardigheden van meisjes. Waarom zouden meisjes moeten leren coderen? Waar moet je opletten bij dit soort workshops? Welke expertise bestaat er al en waar vind je die?

Cindy Smits van Digitale Wolven laat kinderen en jongeren op een speelse manier kennismaken met de oneindige mogelijkheden van ICT en technologie. Ze organiseren workshops, vakantiekampen en navorming.

Presentatie: pdf bestandMakerspaces-Coderen unplugged-Digitale Wolven.pdf (1.68 MB)


Scratch in pink- Digitale Wolven

Steven van Digitale Wolven liet deelnemers in deze workshop kennismaken met een van hun codeeractiviteiten specifiek voor meisjes.  Tijdens deze sessie werkten de deelnemers met Scratch, een programmeertaal ontwikkeld voor kinderen, en leerden ze hoe je ermee aan de slag kan om meisjes aan te trekken om hun e-skills te versterken.  

 


De bibliotheek als informatiemakelaar en de makerbeweging: kritische reflecties - Constant vzw

In de makerbeweging wordt veel gediscussieerd over de rol van informatie en delen, het domein bij uitstek van de bibliotheek. Tijdens deze sessie zou Wendy Van Wynsberghe ons meenemen in de basisideeën en -begrippen zoals creative commons, licenties, repositories en delen.  Waar vind je bestaande design ontwerpen en projecten? Wat kan je hier mee doen? Hoe kan de bib zelf kennis produceren en het delen van kennis bevorderen binnen de makerbeweging? Welke hangijzers zijn er? Online repositories en platformen zijn namelijk geen neutraal terrein en vaak verbonden aan belangen.

Wegens ziekte moesten we deze sessie helaas afgelasten, maar we houden er aan om zo snel mogelijk deze workshop opnieuw aan te bieden.

Voor wie durft gidst Wendy Van Wynsberghe van Constant vzw  je via haar notities en beschouwingen kritisch langs een overzicht van platformen en online bibliotheken en hun mogelijkheden en beperkingen: pdf bestandEnkele beschouwingen door Wendy Van Wynsberghe-Constant vzw.pdf (181 kB)


Lasercutting - FabLabFactory & Londerlab

Lasercutters zijn waarschijnlijk de meest toegankelijke toestellen uit de FabLabs. Tijdens deze workshop gingen de deelnemers er zelf mee aan de slag. Hoe werkt het en wat kun je er mee doen? Staat zo’n toestel op zich? Welke expertise moet je in huis halen? En waar vind je die?

FabLabFactory zet zijn mobiele  steammachine in. Londerlab, één van de 9 projecten die Cultuurconnect begeleidt, is sinds maart aan de slag met een lasercutter in Londerzeel. Vanuit hun gedeelde expertise begeleiden ze deelnemers bij hun eerste stappen met een lasercutter. Hun zoektocht delen ze heel open op www.londerlab.be. Een eyeopener! En iedereen welkom!

Inspiratie:

 

Let wel, in Londerlab hebben ze een ander model: De Muse van Full Spectrum Laser. Deze printer verscheen pas dit jaar op de Amerikaanse markt en zorgt voor een ware revolutie op het vlak van gebruiksvriendelijkheid en technische mogelijkheden.  LonderLab is één van de eerste publieke plaatsen in Europa waar je met dit baanbrekende toestel aan de slag kan!


LEGO Education WeDo2.0 en EV3 - Rato Eductions

Coderen, zelf creëren of STEM zijn vandaag hot topics... maar hoe ga je daarmee aan de slag? Via de materialen van LEGO Education is dit kinderspel. Met de intuïtieve, op pictogrammen gebaseerde drag-and-drop-software en de interactieve projecten ervaar je onmiddellijk dat kinderen vanaf 7 jaar zich snel kunnen verdiepen in programmeren, techniek en het oplossen van problemen. Daarnaast maakten de deelnemers ook kennis met de LEGO EV3 robot en de software.

LEGO ® blijft een immens populair speelgoedmerk. Met Lego Mindstorms springen ze mee op de golven van de makermovement. Enkele bibliotheken, zoals Kortrijk, bieden al met een enorm succes workshops aan.

Rato Education is een geautoriseerde LEGO ® Educaton Partner. Ze focussen op de 21th century skills en bieden workshops aan met o.a. Lego Mindstorms. Dieter Bertin hielp het kind in ons te herontdekken.


Robotworkshop - Fyxxilab

Isabel Allaert van Fyxxi wijdde ons  in in de wondere wereld van de robotica.  In deze workshop gingen deelnemers aan de slag met recuperatiemateriaal. Ze gebruikten oud elektronica materiaal om een trilrobot mee te maken. En leerden zo de basisbeginselen van elektronica en robotica kennen. Ook bibliotheken en cultuurhuizen moeten hun weg vinden in de technologische impact van robots op mens en maatschappij. En heel wat denken begint bij doen en ervaren.

Fyxxi is een project van eduCentrum vzw. Ze richten het Fyxxilab in met begeleidende workshops voor kinderen en jongeren, zetten in op uitleenkoffers en ondersteuning voor onderwijs en andere sectoren.

Ze zijn ook partner in het Makerspace-project en artistiek traject Evergem Verschiet waarbij ze creatieve digitale ateliers zullen begeleiden waarin inwoners van Evergem hun gemeente in 2050 kunnen verbeelden.

makerspaces

Focus op Makerspaces was een samenwerking tussen Cultuurconnect, VVBAD en de partners van de Digitale Week.

 

logo vvbadDigitale Week