Naar een gemeenschappelijk e-boekenplatform voor Vlaamse bibliotheken in 2018?

  • 13 september 2017

[Leestijd: 12 minuten]

Bij Cultuurconnect lopen momenteel verschillende projecten rond e-boeken in de bib. Het ene pilootproject werkt volgens het single use-model: een e-boek kan tegelijk aan één lener uitgeleend worden. Bij het andere project rond e-boeken leent de bibgebruiker volgens het multiple-use model: de volledige collectie is steeds beschikbaar voor alle leners.

Hier lees je wat de eerste ervaringen van de projecten zijn. En wat we leren uit de bevraging van bibliotheken en publiek.  Op basis van al deze resultaten zal Cultuurconnect nog dit najaar een aanbesteding doen bij een commerciële leverancier voor een gemeenschappelijk e-boekenplatform voor de Vlaamse openbare bibliotheken.

Jan Braeckman (Cultuurconnect) roept de Vlaamse uitgevers en importeurs op om hierover in dialoog te gaan met hun auteurs en met Cultuurconnect: “We hopen dat uitgevers en auteurs er het voordeel van inzien om het publiek ook via de digitale dienstverlening van de bibliotheek hun werk te laten leren kennen.”

2 projecten, 2 modellen

single use-model

Het pilootproject dat loopt in Kenniscentrum ARhus, Bibliotheek De Krook, bibliotheek Mechelen, Muntpunt en bibliotheek Oostende werkt volgens het single use-principe: een e-boek wordt aan één lener tegelijk uitgeleend. Momenteel bieden de 5 bibliotheken deze dienst gratis aan.

Ze werken met een bestaand en stabiel platform, cloudLibrary, dat zijn effectiviteit al bewees in de Angelsaksische wereld. Daardoor konden ze snel met - weliswaar Engelstalige - e-boeken aan de slag. Bovendien vermeden ze zo moeilijke onderhandelingen met uitgevers en technische kinderziektes. Het contract met cloudLibrary loopt voor 1 jaar en is verlengbaar met een jaar.

De titels van de ene bib zijn telkens ook beschikbaar voor leners van de andere 4 bibliotheken. Alles verloopt voorlopig vlot. De 5 collecties vullen elkaar aan en leners vinden intuïtief de weg naar titels van andere bibliotheken. De cijfers van de eerste 2 maanden zijn alvast positief. Een uitgebreider artikel met resultaten van dit pilootproject vind je in het septembernummer van META (2017).

gele achtergrond met de cijfers van de eerste maanden: 272 reserveringen, 859 unieke gebruikers, 1243 boeken in de collectie, 1699 uitleningen.

De bib van Oostende zet cloudLibrary in voor zijn project ODILE: ouderen helpen om digitaal te lenen en lezen. De bib zal senioren ondersteunen om zo autonoom mogelijk te worden in het gebruik van deze dienst.  Zeker naarmate ze  minder mobiel worden.

multiple use-model

Samen met de bibliotheek van Beringen testen we het multiple use-model bij scholen. Daarvoor mogen we het e-boekenplatform van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag gebruiken. Hier is de volledige collectie steeds beschikbaar voor alle leners.

In dit experiment wordt getoetst wat de belangstelling is van leerkrachten en leerlingen voor het multiple use-model bij leesopdrachten. De eerste fase van het project leert dat koplopers bij de leerkrachten middelbaar onderwijs enthousiast zijn. Leerlingen beoordelen het project wisselend, maar voldoende positief.

Binnenkort breiden we het experiment uit naar de  bibliotheken van Bilzen en Westerlo. Kunnen zij aan de slag  met het promomateriaal en het lesmateriaal dat in de eerste fase werd ontwikkeld? En hoeveel leerkrachten en leerlingen gaan in op dit aanbod.  Daarnaast testen we het boekenplatform ook bij een ruimer publiek. Hoe groot is hun betalingsbereidheid nadat ze het aanbod een tijd gratis mochten gebruiken? 

Marktonderzoek bij bibliotheken en publiek

Om te onderzoeken welk model nu precies de voorkeur draagt bij de openbare bibliotheken en hun (potentieel) publiek, voerde Cultuurconnect samen met iVox een marktonderzoek uit.

Resultaten bij het publiek

Terwijl 26% van de Vlamingen interesse heeft in e-boeken zou 31%  overwegen om gebruik te maken van e-boeken als de bib ze aanbiedt.  De bibliotheek kan dus de drempel voor het gebruik van e-boeken verlagen.

Van de frequente bibliotheekbezoekers zou zelfs 45% overwegen gebruik te maken van een e-boeken uitleendienst van de bibliotheek.

De interesse is groter bij jongere lezers, maar de betalingsbereidheid dan weer niet. De 31% geïnteresseerde potentiële gebruikers zijn gelijk verdeeld wat betreft betalingsbereidheid: 48% wil er voor betalen, 46% niet.

Frequente bibliotheekbezoekers kiezen relatief vaker voor single use-model, maar 62% van wie interesse heeft voor een uitleendienst, en drie kwart van wie bereid is ervoor te betalen, heeft een voorkeur voor het multiple use-model en verkiest dan een vast jaarlijks bedrag.

Deel van een laptop met daarop een staafdiagram en een taartdiagram. Daarnaast een hand die een tablet vasthoudt.

Resultaten bij de bibliotheken

4 op de 5 deelnemende bibliotheken, kleinere zowel als grotere, hebben al ervaring met het aanbieden en uitlenen van e-boeken. Hun ervaringen zijn zowel positief als negatief.

9 op de 10 van de deelnemende bibliotheken zijn geïnteresseerd om deel te nemen aan een gemeenschappelijk uitleenplatform voor e-boeken. De openbare bibliotheken zijn vragende partij voor zo’n gemeenschappelijk platform.

6 op de 10 bibliotheken vindt het een goed idee om hierop een gemeenschappelijke collectie e-boeken aan te bieden, al willen ze graag de mogelijkheid hebben het aanbod individueel bij te sturen. De belangrijkste voorwaarde om mee te stappen in een e-boekenplatform, is dat de technologie op punt staat.

De meeste bibliotheken (75%) staan achter het multiple use-principe. Tegelijkertijd vindt de meerderheid ook dat e-boeken ontlenen de gebruiker eigenlijk niets extra zou mogen kosten.

Uiteindelijk zou 93% van de deelnemende openbare bibliotheken tekenen voor een ondersteunende dienstverlening van de Vlaamse overheid via Cultuurconnect.

Aanbesteding gemeenschappelijk platform

De bevraging leert ons dat het multiple use-model de voorkeur wegdraagt, maar dat de kostprijs ervan voor de eindgebruiker een bezorgdheid of zelfs een drempel is, zowel voor het publiek als voor de bibliotheken. De kostprijs van 42€ voor de eindgebruiker in Nederland is duidelijk niet haalbaar in Vlaanderen.

Uit de grote bereidheid van de bibliotheken om in te stappen in een gemeenschappelijke oplossing leiden we af dat ze snel een oplossing willen. Daarom werd besloten om te gaan voor een aanbesteding bij een commerciële leverancier. Dit betekent wellicht een keuze voor een single use-model. Maar als wissel op de toekomst wordt het experiment van Cultuurconnect en de KB in Den Haag in Beringen rond het multiple use-model verdergezet en uitgebreid.

Nog in het najaar van 2017 zullen we een leverancier zoeken voor een gemeenschappelijk platform met een divers aanbod Nederlandstalige titels. Daarbij houden we rekening met de betalingsbereidheid van de bibliotheken. Al in 2018 zouden de Vlaamse bibliotheken kunnen intekenen.

 


 

Bekijk de presentatie met alle resultaten van de bevraging: pptx bestandCultuurconnect_eBoeken_bevraging.pptx (3.17 MB)

 

Nieuwsbrief Connected

Blijf op de hoogte van alle nieuws en inspiratie van Cultuurconnect. Uitschrijven kan op elk moment.
Button met tekst: blijf op de hoogte.