The making of... de nieuwe bibliotheekwebsite

  • 6 februari 2018

Met de ontwikkeling van de nieuwe, responsieve bibliotheekwebsite verbeteren we de digitale dienstverlening door de catalogus, Mijn Bibliotheek en de bibliotheekwebsites aan te bieden in één platform. Wunderkraut is de technische partner die dit websiteplatform op Vlaamse schaal realiseert.

De nieuwe bibliotheekwebsite wordt ontwikkeld op maat van de lokale bibliotheek en we plaatsen de gebruiker van die bib meer dan ooit centraal. Door lenersgegevens, bevragingen, gebruikscijfers, observaties en input van de bibliotheken samen te leggen, proberen we de noden en het gedrag van de bibliotheekgebruiker in kaart te brengen. Op basis daarvan nemen we beslissingen doorheen het design- en ontwikkelproces.

Wie is de bibgebruiker?

Het is een open deur intrappen, maar dé bibgebruiker bestaat eigenlijk niet en daardoor is het een extra grote uitdaging om goede (online) diensten te ontwikkelen, geschikt voor elke gebruiker. In de eerste plaats spelen we hierop in door een zo eenvoudig mogelijke taakgerichte website te maken en dus niet voor elke mogelijke gebruiker specifieke extra functies in te bouwen.

Toch gaan we ook aan de slag met bepaalde statistische gegevens om groepen gebruikers te definiëren. De BIOS-statistieken, een gebruikersonderzoek uit 2004 en andere bronnen leren ons bijvoorbeeld dat het bibliotheekpubliek overwegend vrouwelijk is, dat kinderen veel gebruik maken van de bib, dat er genrelezers zijn… Zo deelden we de bibgebruikers op in gebruikerssegmenten, op basis waarvan we persona’s creëerden: typegebruikers zoals Gwen, een jonge moeder van 2 meisjes die de bib vooral bezoekt voor haar dochters. Die persona’s houden we in het achterhoofd bij het ontwerpen van de website.

Artiest tekent een gezicht van een vrouw als metafoor voor de creatie van een persona.Bibliotheekmedewerkers vormen natuurlijk een niet te verwaarlozen groep gebruikers van de bibliotheekwebsite. Hun dagelijkse noden zijn soms dezelfde als die van de eindgebruikers, maar soms zijn ze ook erg verschillend. Als we knopen moeten doorhakken omdat deze noden strijdig zijn, dan kiezen we voor het perspectief van de eindgebruiker.

Wat wil de bibgebruiker?

Wat verwacht een gebruiker van de bibliotheekwebsite? Uit online bevragingen bij gebruikers viel op dat een groot aandeel van het catalogusgebruik schoolgerelateerd is. De toptaken blijken het consulteren van de beschikbaarheid en het verlengen van uitleningen: samen goed voor 80% van alle websitegebruik. We leerden bovendien dat gebruikers over het algemeen tevreden zijn over de huidige dienstverlening.

De gegevens uit alle verschillende bevragingen dienden als input voor een workshop met bibmedewerkers, waarbij we de persona’s gebruikten om realistische scenario’s uit te tekenen van acties die gebruikers op de website ondernemen. De W-vragen stonden centraal: wat zoeken ze, waarom, wanneer, enzovoort.

Wat doet de bibgebruiker?

Uit bevragingen kan je heel wat leren. Wat de gebruiker zegt is één ding, maar wat hij doet is soms nog iets anders. Dankzij Google Analytics krijgen we een globaal overzicht van het echte gebruik van de bibliotheekwebsite.

Hand tekent een gele grafiek.We zien ook hier de eerder genoemde toptaken terugkomen. Wat verder opvalt in de statistieken: gebruikers benutten maar een heel beperkte set van alle opties zoals verfijnen, sorteren... In de praktijk klikken ze op de eerst aangeboden opties, bijna nooit op de andere. Die analyse ondersteunt het uitgangspunt dat de website vooral niet overladen moet worden met allerlei features.

We observeerden verder individuele gebruikers bij hun gebruik van de bibliotheekwebsite. Zowel in 2015 als in de zomer van 2017 gingen we naast gebruikers zitten en vroegen we hen om enkele taken uit te voeren. Door te observeren begrijpen we nog beter hoe gebruikers met de website omgaan, wat duidelijk is en wat voor verwarring of zelfs frustratie zorgt.

Samen met de bibliotheken

We leggen dit proces niet alleen af met het projectteam en de leverancier, maar we betrekken de bibliotheken van in het begin zoveel mogelijk. Een veertigtal medewerkers uit Vlaamse en Brusselse bibliotheken van verschillende grootte delen tijdens workshops hun kennis en ervaring met elkaar en met ons. Hun dagelijkse contact met de gebruiker levert een onmisbaar extra perspectief. Ze helpen ons bij het opstellen van realistische gebruikersscenario’s, werpen een kritische blik op lay-out en functionaliteiten van de eerste ontwerpschetsen en helpen actief mee met het uitvoeren van gebruikerstests.

Samen met de gebruikers

Vanaf nu doen we nog meer testen waarbij gebruikers en bibs direct betrokken zijn. Zodra er een werkend prototype is van de nieuwe website, gaan we testen, aanpassen en opnieuw testen. Dit vindt plaats voor de definitieve oplevering. Samen met de leverancier sturen we het design nog bij waar nodig.

Post-its in een lange rij naast elkaar per kleur gekleefd, overzichtelijk resultaat van een gebruiksersonderzoek.Deze samenwerking met gebruikers willen we helemaal integreren in onze werking. Ook na het live gaan van de eerste versie van de nieuwe bibliotheekwebsite blijven we het gebruik observeren en analyseren. Zo werken we continu met en voor onze gebruikers aan een goede en gebruiksvriendelijke bibliotheekwebsite.