Weg met de lesmap, leve het cultuurlab!

  • 23 maart 2017

Op zoek naar digitale hefbomen voor cultuureducatie

Door de opkomst van nieuwe digitale media en tools komen er talloze mogelijkheden bij om leerlingen te betrekken bij een schoolvoorstelling. Om deze nieuwe mogelijkheden te verkennen wil Cultuurconnect inzetten op een digitaal cultuurlab: een gedeelde experimentele ruimte bevolkt door kunst- en cultuureducatieve organisaties, digitaal jeugdwerk, internationaal gerenommeerde gezelschappen, avontuurlijke productiehuizen, cultuur- en gemeenschapscentra, enthousiaste jeugdprogrammatoren, geëngageerde scholen en leerkrachten, actieve jeugdhuizen…

Om tot deze gedeelde ruimte te komen, starten we in 2017 met zinvolle experimenten. Samen met al deze partners willen we leren door te doen.

 

 

 

3 tips voor een cultuureducatieve praktijk (versie 5 minuten)

Weg met de lesmap, leve het cultuurlab

Waarom is er nood aan meer dan een lesmap? Kijk naar de resultaten van onderzoeken als Digimeter en Apestaartjaren en het valt meteen op hoe nieuwe media een steeds belangrijkere plaats in het leven van jongeren innemen. Jongeren zijn dus veel - maar bewust - bezig met digitale media, ze zijn ermee vertrouwd en gaan er graag mee aan de slag om zelf te creëren. Inspelen op dit creatieve aspect bij de totaalbeleving van cultuur biedt een enorm potentieel om de aandacht van jongeren te winnen en om jongeren extra te betrekken bij een voorstelling, en zelfs bij de algemene werking van een cultuurcentrum. Meer dan een online lesmap in PDF-formaat met daarin suggesties voor enkele YouTube-filmpjes, heb je er als cultuurcentrum baat bij een instapklaar, zinvol, digitaal voor- en natraject van de theaterbeleving aan te bieden die zowel leerkrachten als leerlingen aanspreekt om ermee aan de slag te gaan.

Dit willen we bij Cultuurconnect dan ook onderzoeken in het project digitale cultuureducatie. We bouwen drie lagen in: tools, praktijk, visie. We zullen heel concrete digitale tools testen, zoals live stream, digital storytelling en Kahoot. Van daaruit doen we aan praktijkontwikkeling: doordat we de tools beheersen, ontdekken we nieuwe mogelijkheden en creëren we nieuwe vormen van kunst- en cultuurproductie en beleving. Zo bouwen we een visie en strategie op waarin we antwoorden formuleren op vragen als: wie neemt welke rol op, welke tools spelen in op welke vaardigheden en wat wil je als organisatie bereiken?

 

aula vol mensen

Drie tips om vandaag te starten

1. Experimenteren

Wacht vooral niet op de grote theorie en visie, maar overwin je drempelvrees en begin eraan! Dit betekent natuurlijk niet dat je meteen een volledig digitaal aanbod moet uitrollen in je programmatie.

Kies een concrete tool die je aanspreekt en doe er kleine experimenten mee, in samenwerking met een theatergezelschap of cultuureducatieve organisatie en een tweetal geïnteresseerde scholen. Varieer in de digitale omkadering die je aanbiedt aan verschillende klassen. Moeten alle leerlingen dezelfde omkadering krijgen? Kunnen leerlingen deels hun eigen menu of graad van verdieping samenstellen? Kunnen leerlingen zelf een omkadering bedenken voor andere leerlingen?

Speel ook in op interesses en talenten van leerlingen en van leerkrachten. Door te observeren leer je wat goed werkt, of net helemaal niet. Luister ook steeds naar wat je doelgroep ervan vond. Door experiment ontdek je nieuwe mogelijkheden, zie je nieuwe vormen en creëer je nieuwe inzichten.

2.  Co-creëren

Je staat er niet alleen voor en je hoeft ook helemaal geen digitale expert te zijn. Speel jouw rol: nodig verschillende disciplines en organisaties uit om in jouw huis te experimenteren, binnen jouw netwerk met scholen.

Cultuureducatieve organisaties, cultuurcentra, theatergezelschappen, kunsthuizen, scholen, leerkrachten Nederlands en geschiedenis, maar ook leerkrachten ICT, digitale jeugdorganisaties, makerspaces en fablabs kan je betrekken. Door sectoroverschrijdend expertises te bundelen, bereik je veel meer dan alleen.

Werk daarnaast samen met kinderen en jongeren. Uit onderzoek blijkt dat een mening geven over een theatervoorstelling een positief effect heeft op de perceptie van jongeren van theater in het algemeen.

3.  Exploreren en innoveren  

Op zich is er niets mis met substitutie - digitaal vertalen van wat je analoog deed - maar het wordt interessant wanneer digitale media je cultuureducatieve proces of product transformeert. Daag jezelf uit en ga op zoek naar nieuwe vormen van cultuur- en kunstcreatie en -beleving.

Momenteel worden tools vooral ingezet voor herinneren, begrijpen en toepassen. Digitale tools kunnen ook andere vaardigheden stimuleren: creëren, produceren, evalueren, analyseren, reflecteren, een mening geven...

Connecting the dots

Uiteraard moedigen we aan dat er in de praktijk veel uitgetest wordt, maar dit rendeert pas echt met ondersteuning van een breder (Vlaams) beleidskader. Op die manier worden leerpunten uit experimenten uitgewisseld en gebundeld, is er ondersteuning voor verdere praktijkontwikkeling en kunnen relevante formats opgeschaald worden. Cultuurconnect draagt haar steentje bij, samen met diverse partners.

 

Meisje speelt met een i-pad
het medialab LaboJEFF tijdens Het Jeugdfilmfestival (c) Philippe Debroe

 


 

3 tips voor een nieuwe cultuureducatieve praktijk (versie 15 minuten)

Met de klas naar het theater in 2020: flashforward

Het is 17 maart 2020. De negenjarige Floris bindt zijn GoPro-camera om en fietst zo snel hij kan naar het einde van de straat en terug. Hij heeft vast het wereldrecord gebroken! Zijn ouders supporteren vanop de oprit, maar ook zijn vrienden kijken mee via livestream. Buiten adem maar fier rijdt hij over de gekrijte finishlijn. Morgen is hij de held van de speelplaats! Papa fluit bewonderend en zegt dat hij Floris binnenkort niet meer zal kunnen bijhouden. Naast fietsen houdt Floris van jagen op Pokémon in een echte virtuele wereld en van experimenteren met de tweedehands drone die hij van zijn oudere neef kreeg. Wanneer hij ‘s avonds moe gespeeld is, mag hij een uurtje naar Ketnet kijken op de tablet.

Floris gaat graag naar school. Tijdens de pauze kan hij met zijn vrienden ravotten en vorige week nog gingen ze met de hele klas naar een voorstelling in het cultuurcentrum. Floris was hier erg enthousiast over, zeker nadat hij zelf vragen mocht stellen via zijn smartphone aan een acteur van het gezelschap tijdens een virtual-live-gesprek in de klas. Hij keek ernaar uit om de acteur in het echt aan het werk te zien. Bovendien heeft Floris dubbel zo goed opgelet, want de meester had verklapt dat ze daarna in de klas een interactieve quiz op het smartboard zouden spelen, en die wilde hij zeker winnen!

De voorstelling inspireerde hen om met de hele klas aan een eigen theaterstuk te werken. Daarvoor konden ze de apparatuur gebruiken in de makerspace van het cultuurcentrum, op Google Drive for Kids werkten ze dan weer aan de dialogen. Elke leerling droeg zijn steentje bij. Het resultaat mag er zijn: een prachtig digitaal verhaal, helemaal zelf gemaakt, dat ze kunnen delen met de andere klassen van hun school, met hun ouders én met het theatergezelschap!

 

Een I-pad in een houten constructie
het medialab LaboJEFF tijdens Het Jeugdfilmfestival (c) Philippe Debroe

 

Op zoek naar digitale hefbomen voor cultuureducatie

In het toekomstbeeld dat we hierboven schetsen, gaat de klassikale voor- en naverwerking van een voorstelling verder dan wat doorgaans in een traditionele lesmap wordt aangeboden.

We hoeven hiervoor zelfs niet te wachten tot 2020, ook vandaag al zijn er talloze mogelijkheden om leerlingen te betrekken bij een schoolvoorstelling. Om deze nieuwe mogelijkheden te verkennen wil Cultuurconnect inzetten op een digitaal cultuurlab: een gedeelde experimentele ruimte bevolkt door kunst- en cultuureducatieve organisaties, digitaal jeugdwerk, internationaal gerenommeerde gezelschappen, avontuurlijke productiehuizen, cultuur- en gemeenschapscentra, enthousiaste jeugdprogrammatoren, geëngageerde scholen en leerkrachten, actieve jeugdhuizen…

 

It’s not about transmitting knowledge, but rather about creating places and spaces where knowledge is coproduced. - Burnham & Kai-Kee

 

Om tot deze gedeelde ruimte te komen, starten we in 2017 met zinvolle experimenten. Samen met al deze partners willen we leren door te doen.

Weg met de lesmap, leve het cultuurlab

Waarom is er nood aan meer dan een lesmap? Kijk naar de resultaten van onderzoeken als Digimeter en Apestaartjaren en het valt meteen op hoe nieuwe media een steeds belangrijkere plaats in het leven van jongeren innemen.

Uit Digimeter komt bijvoorbeeld naar voor dat jonge mensen hun smartphone aanduiden als belangrijkste apparaat om online video te bekijken, muziek te streamen en actief te zijn op sociale media.

Uit het rapport van Apestaartjaren blijkt dat 92% van de jongeren van 12 tot 18 jaar een smartphone heeft die ze multifunctioneel gebruiken, dat willen zeggen om de actualiteit te volgen, te overleggen voor huiswerk, maar ook om te gamen, muziek te streamen en te chatten. Verder heeft bijna elke jongere in het afgelopen jaar een filmpje bekeken op YouTube, een minderheid daarvan liket of reageert op een filmpje. 13% voegde zelf een video toe, wat aantoont dat vloggen aan populariteit wint. Game-video’s, grappige filmpjes en reviews worden het vaakst gepost.

 

Cultural institutions need to experiment with new ways of engaging their audiences, particulary the millenium generation, which is more interested in social interaction, co-creation and self discovery than more traditional learning. - Silvia Filippini-Fantoni

 

Jongeren zijn dus veel - maar bewust - bezig met digitale media, ze zijn ermee vertrouwd en gaan er graag mee aan de slag om zelf te creëren. Inspelen op dit creatieve aspect bij de totaalbeleving van cultuur biedt een enorm potentieel om de aandacht van jongeren te winnen en om jongeren extra te betrekken bij een voorstelling, en zelfs bij de algemene werking van een cultuurcentrum. Meer dan een online lesmap in PDF-formaat met daarin suggesties voor enkele YouTube-filmpjes, heb je er als cultuurcentrum baat bij een instapklaar, zinvol, digitaal voor- en natraject van de theaterbeleving aan te bieden die zowel leerkrachten als leerlingen aanspreekt om ermee aan de slag te gaan.

Dit willen we bij Cultuurconnect dan ook onderzoeken in het project digitale cultuureducatie. We bouwen drie lagen in: tools, praktijk, visie. We zullen heel concrete digitale tools testen, zoals live stream, digital storytelling en Kahoot. Van daaruit doen we aan praktijkontwikkeling: doordat we de tools beheersen, ontdekken we nieuwe mogelijkheden en creëren we nieuwe vormen van kunst- en cultuurproductie en beleving. Zo bouwen we een visie en strategie op waarin we antwoorden formuleren op vragen als: wie neemt welke rol op, welke tools spelen in op welke vaardigheden en wat wil je als organisatie bereiken?

 

We zijn afhankelijk geworden van de mediagiganten, zoals Facebook en Google. Leren programmeren gaat vooral om empowerment, onszelf wapenen door zelf te leren creëren. – Daniel Lechner

 

Als cultuurpartner is het dus niet alleen belangrijk om in te zetten op het creëren, interageren en amuseren met nieuwe media, maar ook op het kritisch blijven benaderen van deze media. Wanneer we beter begrijpen hoe digitale tools werken, we ze kritisch kunnen bekijken, kunnen we ze ons eigen maken en er zelf mee creëren en vormgeven - ook in artistieke of cultuureducatieve processen. Dat geldt overigens ook voor kunstenaars, die vanuit hun artistieke visie digitale media integreren en toepassen.

 

New technology is common, new thinking is rare. – Sir Peter Blake

 

Cultuurprofessionals, pedagogen, kunstenaars, cultuureducatoren en leraren: allemaal hebben we deze nieuwe vaardigheden nodig. Technologie werkt immers pas als deze functioneel, doordacht en vanuit haar eigenheid binnen een organisatie wordt ingezet, en niet louter als substituut voor analoge cultuureducatie. Substitutie is onvermijdelijk en zelfs nodig, maar het wordt des te interessanter wanneer je cultuureducatieve processen en producten op innovatieve wijze transformeert (zie: het SAMR-model).

 

6 mensen zitten aan een tafel in een makerspace workshop
het medialab LaboJEFF tijdens Het Jeugdfilmfestival (c) Philippe Debroe

 

Drie tips om vandaag te starten

1. Experimenteren

Wacht vooral niet op de grote theorie en visie, maar overwin je drempelvrees en begin eraan! Dit betekent natuurlijk niet dat je meteen een volledig digitaal aanbod moet uitrollen in je programmatie.

Kies een concrete tool die je aanspreekt en doe er kleine experimenten mee, in samenwerking met een theatergezelschap of cultuureducatieve organisatie en een tweetal geïnteresseerde scholen. Varieer in de digitale omkadering die je aanbiedt aan verschillende klassen. Moeten alle leerlingen dezelfde omkadering krijgen? Kunnen leerlingen deels hun eigen menu of graad van verdieping samenstellen? Kunnen leerlingen zelf een omkadering bedenken voor andere leerlingen?

Speel ook in op interesses en talenten van leerlingen en van leerkrachten. Door te observeren leer je wat goed werkt, of net helemaal niet. Luister ook steeds naar wat je doelgroep ervan vond.

Door experiment ontdek je nieuwe mogelijkheden, zie je nieuwe vormen en creëer je nieuwe inzichten.

2.  Co-creëren

Je staat er niet alleen voor en je hoeft ook helemaal geen digitale expert te zijn. Speel jouw rol: nodig verschillende disciplines en organisaties uit om in jouw huis te experimenteren, binnen jouw netwerk met scholen.

Cultuureducatieve organisaties, cultuurcentra, theatergezelschappen, kunsthuizen, scholen, leerkrachten Nederlands en geschiedenis, maar ook leerkrachten ICT, digitale jeugdorganisaties, makerspaces en fablabs kan je betrekken. Door sectoroverschrijdend expertises te bundelen, bereik je veel meer dan alleen.

Werk daarnaast samen met kinderen en jongeren. Uit onderzoek blijkt dat een mening geven over een theatervoorstelling een positief effect heeft op de perceptie van jongeren van theater in het algemeen. (Cultuur leren smaken, 2016)

3.  Exploreren en innoveren  

Zoals we al vermeldden, is er op zich niets mis met substitutie - digitaal vertalen van wat je analoog deed - maar het wordt interessant wanneer digitale media je cultuureducatieve proces of product transformeert. Daag jezelf uit en ga op zoek naar nieuwe vormen van cultuur- en kunstcreatie en -beleving.

 

Learning is the new skill. Imagination, creation and asking new questions are at its core. - Sugata Mitra

 

Momenteel worden tools vooral ingezet voor herinneren, begrijpen en toepassen. Digitale tools kunnen ook andere vaardigheden stimuleren: creëren, produceren, evalueren, analyseren, reflecteren, een mening geven...(zie: Bloom's digital taxonomy)

 

aula vol mensen

Connecting the dots

Uiteraard moedigen we aan dat er in de praktijk veel uitgetest wordt, maar dit rendeert pas echt met ondersteuning van een breder (Vlaams) beleidskader. Op die manier worden leerpunten uit experimenten uitgewisseld en gebundeld, is er ondersteuning voor verdere praktijkontwikkeling en kunnen relevante formats opgeschaald worden. Cultuurconnect draagt haar steentje bij, samen met diverse partners. Tussen cultuur en onderwijs is er de laatste jaren een stevige brug geslagen - getuigen recente acties als het actieplan Cultuur en onderwijs, het Archief voor het onderwijs, Cultuurkuur … De samenwerking met Mediawijs levert al heel concrete resultaten op van kruisbestuiving tussen onderwijs, jeugd en cultuur. Ook in de context van innovatie, vrije tijd en de relatie met media zijn er nog veel opportuniteiten om meer geïntegreerd te werken met nieuwe en digitale vormen van kunst- en cultuurbeleving, creatie en betrokkenheid van het publiek.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van alle nieuws en activiteiten van Cultuurconnect. Uitschrijven is altijd mogelijk.