De rol van cultuurhuizen in digitale tijden

beleid
bib
cc/gc
8
08/10/18
Deel dit artikel:
artistieke performance op Supernova

De rol van cultuurhuizen in digitale tijden

Eind september trokken we met enkele collega’s van Cultuurconnect naar het Eilandje in Antwerpen voor de eerste editie van het technologiefestival Supernova. Een veelbelovend programma met toekomstvisies van wereldvermaarde experten en vernieuwers lokte niet alleen ons, maar nog tal van cultuurprofessionals, ondernemers, creatievelingen, onderzoekers, innovatoren en investeerders die de toekomst omarmen. De website, de aankleding, de catering … alles ademde vooruitgangsoptimisme.

Dit is wat collega Hannes onthoudt vanop Supernova, en waarom cultuurhuizen en lokaal cultuurbeleid volgens hem ook in de toekomst een belangrijke rol spelen in het verhaal van technologische vooruitgang.

De cultuursector als motor van het toekomstdenken

‘Tomorrow is unstoppable’ luidt de slagzin van het evenement. De digitale transformatie manifesteert zich echt in alle maatschappelijke sectoren. Het gaat niet enkel over business modelling, start-ups en - vooral - veel geld. Het is nu dat we moeten nadenken over de richting waarin we de digitale transformatie willen sturen, over de verhouding met mens en maatschappij. 

Hoe zet je mensen aan tot toekomstdenken? Technologie en innovatie zijn evidente middelen. Maar ook door verhalen te vertellen en door mensen samen te brengen. Laat dat nu net de twee changemakers zijn waarin lokale cultuurhuizen excelleren. 

Met het lokaal cultuurbeleid spelen we misschien niet mee in de Champion’s League van maatschappelijke innovatie, maar we bieden mensen lokaal perspectief, dagen hen uit, bieden nieuwe inzichten en geven ze misschien wel goesting om de wereld van morgen mee vorm te geven. Daarom is het goed om de vinger aan de pols te houden van de nieuwe wereld die zich aftekent aan de horizon.

Een toekomst boordevol mogelijkheden

De mensheid staat op het punt om met nieuwe technologie op verschillende vlakken doorbraken te realiseren die mens, maatschappij en wereld fundamenteel kunnen veranderen. Enkele inspirerende voorbeelden.

Mens, robot en cyborg

Bram Vanderborght (VUB, Brubotics) verkent hoe robots en mensen kunnen samenwerken. Maar technologie zou ook voor een nieuwe mens kunnen zorgen. Cyborg-artiesten zoals Neil Harbisson (Cyborg Arts) zijn ervan overtuigd dat onze soort zal evolueren naar een mix van biologie en technologie. Dat we één worden met technologie: een nieuwe stap in de evolutie.

Professor Jan Rabaey reflecteert over een toekomst waarbij menselijke intelligentie versterkt wordt door artificiële intelligentie en via internet verbonden wordt tot een soort van menselijk intranet. In de toekomstvisie van Nina Tandon van Epibone worden menselijke cellen gestimuleerd om weefsels en botten te herstellen en zo zichzelf te genezen. Een doorbraak in de geneeskunde dient zich aan.

De samenleving vorm geven

Technologie creëert kansen om te streven naar een duurzamer samenlevingsmodel. IMEC werkt aan oplossingen op stadsniveau met de ontwikkeling van smart city tools. Die geven beleidsmakers inzicht in onder andere mobiliteit en stadsontwikkeling.

Aline Muylaert van CitizenLab onderzoekt hoe digitale tools burgers en overheden kunnen helpen om samen beleid te maken. In tijden van fake news pleit Anna Rosling Rönnlund voor een wereldbeeld gebaseerd op feiten. Data-technologie maakt het mogelijk om statistische gegevens inzichtelijk te ontsluiten.

Al deze artiesten, onderzoekers en ondernemers hebben één ding gemeen: Ze zien technologie als de kans voor betere, duurzamere wereld.
 

Supernova photo by www.fb.com/FilleRoelantsPhotography

De schaduwzijde van de medaille

Toch mogen we niet blind zijn voor de andere uitdagingen in de wereld, want digitale technologie is geen wondermiddel. Jan Peter Balkenende brak op Supernova een lans voor een globale en duurzame aanpak. Hij pleit voor een ethische dimensie in het vooruitgangsoptimisme. Een echte duurzame transformatie dringt zich op. Daarvoor is er nood aan een moreel kompas.

In Europa zweven we ergens tussen het Chinese model van een staatsgestuurd toekomstdenken en het Amerikaanse model van Silicon Valley, waar internetgiganten denken vanuit een business model met privacy en data als virtuele valuta. In beide systemen staat de actieve, bewuste, creatieve en kritische burger onder druk. Daarom mogen innovatoren niet blind zijn voor deze potentiële schaduwzijden. 

We zijn zonder kompas in een nieuw tijdperk beland. Mijn zorgen zijn die van een volgeling van de Verlichting die het licht ziet flakkeren, zwakker ziet worden en in sommige landen zelfs uit ziet gaan. Het zijn de zorgen van iemand die de vrijheid koestert.
Rudi Vranckx

Net hier biedt het weefsel van lokale bibliotheken en cultuurhuizen een interessant platform om de keuzes die we als mens en maatschappij maken te nuanceren, tegen het licht van verhalen en dromen te houden. 

Naar een menselijke toekomst

Niemand heeft een glazen bol om onze toekomst te voorspellen. Samen met lokale cultuurprofessionals denken we na welke rol bibliotheken en cultuurhuizen in deze veranderende wereld kunnen spelen. Burgers hebben lokale sparring partners nodig om samen te reflecteren, te zoeken en keuzes te maken.

Hoe ondersteun je actieve, kritische, bewuste en creatieve burgers om vanuit lokale gemeenschappen te innoveren in de wereld van morgen, mét aandacht voor mens en maatschappij? In een wereld waar de toekomst op het spel staat, hebben we meer dan ooit nood aan bibliotheken waar ‘1984’, ‘Brave New World’ en ‘The Circle’ in de rekken staan, en aan cultuur- en gemeenschapscentra die de wereld naar hun gemeenschap brengen.
 

Denk jij mee na over het cultuurhuis van morgen?

Op vrijdag 7 december verkennen we op het Mutation Festival hoe we als cultuurhuizen kunnen muteren naar een nieuwe relevante huizen in een digitale wereld. Verwacht je aan een boeiende en inspirerende ontdekkingstocht met straffe sprekers als Moon Ribas (Cyborg Arts) en nieuwe belevingsvormen.

Ook tijdens Dig It Up zetten we deze toekomstverkenning verder. Noteer alvast dinsdag 26 februari in je agenda. We gaan bijvoorbeeld in gesprek met Thierry Geerts (CEO Google Belgium, auteur van Digitalis en vooruitgangsoptimist). 
 

Supernova: mensen met een VR-bril

© Supernova

Auteur

Hannes Vanhaverbeke

Projectmanager