Zo integreer je digitale kunsten in je cultuurprogrammatie

cc/gc
7
20/11/19
Deel dit artikel:
Bezoekers van de inspiratiedag staan rond een uitvoering van digitale kunsten.

Geen cultuurhuis te klein om mee na te denken over innovatie en technologie in de kunsten. Je hoeft daarom niet meteen een digitalekunstenfestival op poten te zetten, maar jouw cultuurhuis kan alvast beginnen met het opnemen van innovatieve voorstellingen, performances of installaties in het bestaande programma.

Dat was een van de conclusies tijdens onze Uncovered-denkdag in Cultuurcentrum Hasselt voor het IMPACT-festival over kunsten en technologie. Een 50-tal cultuurprofessionals bespraken hoe cultuurhuizen meer kunnen inzetten op digitale kunst en cultuur.

5 kunstenaars die eigenzinnig aan de slag gaan met technologie

1. Ugo Dehaes

Ugo Dehaes is danser, choreograaf en oprichter van het gezelschap Kwaad Bloed. In zijn creaties is de relatie tussen kunst en wetenschap nooit ver weg. In ‘Forced Labor’, momenteel in ontwikkeling, creëert hij een dansvoorstelling waarin zoveel mogelijk artistieke jobs door robots worden uitgevoerd.

Ugo demonstreert enkele robots uit de voorstelling.

3. Stijn Dickel

Kunstorganisatie aifoon legt de focus op geluiden, klanken en luisterbeleving. aifoon gebruikt geluiden als grondstof voor artistieke producties en participatieve projecten zoals audiowandelingen, luistermassages en geluidscomposities.

Twee geblinddoekte mensen met een helm met een microfoon erop wandelen door een stedelijke context.

5. Kevin Trappeniers

Op de scheidingslijn tussen theater, dans en beeldende kunst vind je Kevin. Met AntennA creëerde hij een installatie rond mis- en verloren communicatie en elektronische signalen om ons heen. Hij bouwde een zendmast waarmee hij de stralingsgolven, afkomstig van andere zendmasten of mobiele telefoons tastbaar maakt. 

De zendmast van Kevin Trappeniers met volk eronder en CCHA op de achtergrond.

Verras je publiek

Experimentele digitale kunsten halen je publiek uit hun comfortzone. Ze brengen een nieuw perspectief op innovatie en technologie en laten mensen nadenken over dingen die we als vanzelfsprekend beschouwen in onze digitale samenleving, zoals data en ethiek, het uitputtende productieproces achter technologie, de geglobaliseerde samenleving en klimaatverandering.

Werken die inspelen op bestaande uitdagingen, vragen en angsten roepen op tot nadenken. Door het interactieve karakter van deze kunstvormen betrekt je cultuurhuis het publiek en trekt hen uit hun passieve rol. Een kaderprogramma kan je publiek bijstaan met bijkomende handvatten om de behandelde thema’s beter te begrijpen. Denk aan nagesprekken, rondleidingen, debatten of workshops.
 

Het gebruik van technologie kan een extra poëtische of kritische laag geven aan kunstwerken, zoals ‘Tele-present wind’ van David Bowen. Deze installatie bestaat uit gedroogde bloemen die meegevoerd worden door de wind, via live metingen aan de andere kant van de wereld. De bloemen waaien dus niet mee met de wind buiten, maar met de richting en intensiteit op een plek aan de andere kant van de wereld.
Ischa Tallieu (Tallieu Art Office, expert in digitale kunsten)
Afbeelding van het kunstwerk met allemaal antennetjes die meebewegen met de wind.

Laboratorium, leerplek en forum

Omdat het gaat over innovatie is er nood aan ruimte voor een groeiproces bij het organiseren van digitale kunstenfestivals. Zo telde het KIKK-festival slechts 500 bezoekers voor de eerste editie in 2011. 8 jaar later, in 2019, waren het er 30.000. Het werd een belangrijke motor van creativiteit in de regio van Namen en zorgde ervoor dat er heel wat jonge start-ups, creatieve studio’s en artiesten naar Namen trokken om aansluiting te vinden bij het publiek, nationale en internationale curatoren en programmatoren en de bedrijfswereld.

Deze kunsten gebruiken veelal principes uit de technologie- en start-up-wereld. De kunstwerken vragen om onderzoeksfases, prototypes, trial en error. Daarom nemen grote digitalekunstenfestivals, zoals IMPACT (Hasselt) en KIKK (Namen), 3 pijlers in acht:

  • Laboratorium: geef kunstenaars tijd en ruimte om kunstwerken in situ te ontwikkelen
  • Learn: breng de artiesten in contact met de onderzoekswereld, maar ook met technologiebedrijven
  • Forum: performances, expo’s en voorstellingen worden omkaderd met lezingen, debatten en workshops over de relatie tussen kunst, technologie en wetenschap

Uiteraard hoef je als cultuurhuis niet meteen deze 3 pijlers uit te bouwen om een digitalekunstenaanbod te ontwikkelen. Cultuurhuizen kunnen beginnen met op te treden als presentatieplek. Met het opnemen van performances, kunstwerken en voorstellingen in het bestaande programma zet je al een hele stap. Zo krijgt het publiek ook in kleinere steden en gemeenten de kans om kennis te maken met innovatieve kunstvormen. 
 

Deze kunsten staan nog in hun kinderschoenen. Door artiesten de kans te geven om hun werk te tonen, zorgen wij als cultuursector ervoor dat het veld kan groeien en dat ons publiek kritisch mee nadenkt over innovatie en technologie.
Gerhard Verfaillie, algemene leiding Cultuurcentrum Hasselt en partner van het IMPACT festival
Stuk uit een performance op IMPACT-festival met lichtgevende zuil.

Company Wayne McGregor & Random International - Future self tijdens IMPACT in CCHA

Auteur
Foto van Diana Raspoet

Diana Raspoet

Projectmanager