Digitale tools om leesplezier bij jongeren te stimuleren

bib
11/03/20
Deel dit artikel:
Leesplezier jongeren.jpg

Dagelijks berichten media over dalende leesvaardigheid en leesplezier. Onderzoek toont een verband tussen leesmotivatie en leesvaardigheid: wie graag leest, zal meer lezen en beter kunnen lezen. Hoe kan digitale innovatie het leesplezier bij jongeren van 12 tot 15 jaar vergroten? Dat onderzocht ons Research & Development team bij Cultuurconnect. Hierbij enkele mogelijke oorzaken voor de daling in leesplezier op een rij en tips voor digitale tools die daarop kunnen inspelen.

Daling van leesplezier bij jongeren: 8 inzichten

Uit literatuurstudies, interviews met experten, een workshop en dieptegesprekken met een twintigtal jongeren kwamen we 8 interessante inzichten op het spoor:

  • Verplicht leesvoer ontneemt jongeren alle plezier om te lezen, ook degenen die graag lezen.
  • Jongeren krijgen graag aanbevelingen, zelfs van leerkrachten, maar willen inspraak
  • De dikte van het boek speelt een rol. Jongeren die niet graag of moeilijk lezen, verkiezen dunne boeken en andersom. 
  • Jongeren vinden het niet erg om een opdracht te maken rond een gelezen boek, maar niet als die te duidelijk controleert of ze het boek gelezen hebben. Ze gaan liever creatief aan de slag met hun persoonlijke leeservaring.
  • Weinig jongeren delen informatie over boeken met andere jongeren, maar zouden dit wel leuk vinden. 
  • Jongeren lezen graag reeksen.
  • Jongeren kiezen vooral op basis van de achterflap. 
  • Jongeren kennen nauwelijks nieuwe vormen van digitale literatuur, maar zijn er wel erg nieuwsgierig naar.
     
Leesplezier jongeren_tips.jpg

Een digitaal antwoord

Een digitaal product om het leesplezier bij jongeren te vergroten moet inspelen op de twee belangrijke aspecten: de verplichte leeslijst uit het onderwijs en jongeren leesvoer helpen kiezen op basis van hun interesses en leesvaardigheid. Afgelopen jaar bedachten en testten we een prototype van een app. Op basis van hun leesprofiel krijgen jongeren leestips op maat: boeken, strips en digitale lectuur (waaronder games), vooraf goedgekeurd door de leerkracht. Ze kunnen hun tips delen met vrienden op social media, opzoeken in de catalogus van hun bib, de korte inhoud lezen, een audiofragment beluisteren of zich laten inspireren voor een creatieve opdracht rond de lectuur. De 12 jongeren in Muntpunt reageerden enthousiast bij de test. Uit hun feedback leerden we dat ze fan zijn van een digitale tool die hen op weg helpt in het aanbod en ook de brug maakt met de leraar. Verder verlangen ze ook zo’n tool voor in hun vrije tijd maar dan zonder toegang voor de leraar, willen ze zelf reviews kunnen schrijven over het boek en mogen er meer e-boeken, anderstalige boeken en non-fictie verschijnen tussen de tips.

Alles wat zo’n digitale tool moet hebben, is te vinden in de nieuwe versie van Boekenzoeker (Iedereen Leest). Daarom gaan we bij Cultuurconnect niet verder met dit experiment. 

Boekenzoeker geeft naadloos antwoord op alle bovenstaande verzuchtingen. De site geeft tips aan leerkrachten om de leeslijst en -opdrachten interessanter, spannender en creatiever aan te pakken en in samenspraak met de jongeren. Jongeren kunnen boeken kiezen op basis van interesses, populariteit en dikte van het boek. Ze kunnen de korte inhoud en een fragment lezen en een audiofragment beluisteren. Ze kunnen reviews schrijven en sterren geven, lijstjes maken en inspiratie putten uit de opdrachten. De site is ook gemaakt om in de vrije tijd te gebruiken. Kortom, Boekenzoeker wordt dé website om het leesvuur bij jongeren weer aan te wakkeren. Omdat het onnodig is om nog eens dezelfde tool te ontwikkelen, zetten we bij Cultuurconnect het experiment ‘Leesplezier bij 12- tot 15-jarigen stop.  
 

Banner Boekenzoeker

Andere vormen van digitale literatuur om jongeren te prikkelen

Uit het experiment blijkt daarnaast dat jongeren nieuwsgierig zijn naar de nieuwe kunstvormen die digitale literatuur voortbrengt. Auteurs publiceren steeds meer literatuur buiten het papieren boek, zoals in games, op sociale media, virtual reality, webdocumentaires of met kunstmatige intelligentie. Technologie heeft steeds meer invloed op de vorm van digitaal-literaire creaties. 3 tips:

1. Lotus is een Nederlandstalige meditatieve verhaalapp. Wat begon als een poging om een mooier e-boek te maken is inmiddels de aanzet van de start-up Immer met een veel groter doel: lezen toegankelijker en prettiger maken voor alle lezers. In de app kan je kortverhalen lezen die begeleid worden door unieke soundscapes. Download hem gratis op iOS. Auteur van dit werk is Niels t’Hooft, die eerder een boeiende studie over digitale literatuur schreef, met een schat aan tips om het medium te verkennen.

2. Op de site van WordPlay, een jaarlijks Canadees evenement rond literaire games, verken je heel wat games waar het verhaal centraal staat, zoals American Election van Greg Buchanan waar je een assistente speelt in de presidentscampagne, of Dear Reader van Eric Zimmerman, een game voor verstokte literatuurliefhebbers die houden van woordspelletjes.

3. Een nieuwe lichting dichters brengt haar werk niet alleen uit in boekvorm, maar ook via sociale media. Deze “Instapoëzie” kent een groeiende populariteit in de Verenigde Staten en in Nederland, zoals Merel Morre en Gewoon Jip. Kila van der Starre, een Nederlandse literatuurwetenschapster, ontwikkelde een fijne didactische methode om met jongeren te reflecteren rond (Insta)poëzie, toepasbaar in een workshop of in een leesgroep. 

Auteur
Thumbnail

Lucy Vereertbrugghen

Projectmanager