De Vaartkapoen en CREW doorbreken taboes in VR-video

cc/gc
9
19/09/19
Deel dit artikel:
De actrices aan tafel voor de voorstelling.

Onze samenleving wordt alsmaar diverser, maar dit trekt zich nog niet (helemaal) door in het publieksbereik van onze cultuurhuizen. Voor het experiment 'Divers publiek' onderzoekt Cultuurconnect welke digitale kansen er zijn om een diverser publiek te bereiken en te betrekken. We kwamen op het spoor van een project van De Vaartkapoen. Via virtual reality (VR) krijgen toeschouwers een inkijk in de leefwereld van zes Belgisch-Marokkaanse vrouwen in Molenbeek. Ernst Maréchal (Vaartkapoen) en Malika Nonn (actrice) aan het woord.

Voor het sociaal-artistiek project Agora M van De Vaartkapoen sloeg een theatergroep voor vrouwen de handen in elkaar met het Brusselse kunstencollectief CREW. Het resultaat is ‘Alles op tafel’, een VR-film die de kijker onderdompelt in de leefwereld van de actrices in Molenbeek. Door de uitwerking in virtual reality stapt de toeschouwer in de leefwereld van de vrouwen, wordt er deel van.

Een vorm van fysiek theater

Het thema van de film, taboes en vooroordelen, komt van de vrouwen zelf. Malika: ‘Het zijn onderwerpen waarover we regelmatig praten. In de film nodigen we de toeschouwer uit om aan te schuiven en leggen we de taboes letterlijk op tafel: homoseksualiteit, alcohol, tabak, het slachten van dieren, het woonzorgcentrum voor bejaarde mensen. Het zesde taboe is de toeschouwer zelf: de vreemdeling, de onbekende.’ Deze universele taboes willen de makers bespreekbaar maken. Ernst: ‘De VR-bril brengt de toeschouwer aan tafel met de zes actrices. In de volgende scènes gaat hij letterlijk op stap in de ruimte waar de tafel is opgesteld. Hij wandelt over de markt in Molenbeek, door de winkelstraat, in het woonzorgcentrum, in het slachthuis. De actrices zijn aanwezig in de ruimte en begeleiden de toeschouwer in een soort van choreografie. Eigenlijk is “Alles op tafel” niet alleen een film, het is ook een vorm van fysiek theater.’

In het rusthuis is er een scène waar een van de bewoners de handen van de bezoeker vastneemt. Een van ons doet dat ook echt. Dat is voor sommigen een zeer emotioneel moment.
Malika Saissi (actrice)

‘Zo ontstaat er toenadering en wederkerigheid: de vreemdeling is op het eind geen vreemdeling meer. Dat wordt in de slotscène gesymboliseerd door het huwelijk van de toeschouwer met Malika. Wanneer de kijker in de film een trouwring krijgt, schuift Malika een ring aan zijn vinger. Om dat allemaal synchroon te laten verlopen, heeft de deelnemer een pak aan met twee schermen, één op de borst en één op de rug. Die geven weer wat hij ziet via de VR-bril en waar hij naar kijkt. De actrices kunnen daar perfect op inspelen.’

De meerwaarde van virtual reality

Volgens Ernst geeft de VR-techniek de film een grote meerwaarde. ‘We hebben samengewerkt met theatermaakster Leen Degraeve, en met Chantalla Pleiter van CREW. Eén kijker tegelijkertijd beleeft de film. Die duurt een kwartier, op een namiddag of avond kunnen twintig, dertig mensen komen kijken. Ook bij theater of een gewone film kijkt iedereen vanuit zijn eigen perspectief en geeft er een eigen interpretatie aan. Virtual reality versterkt dat nog, want ieders manier van kijken, ieders perceptie wordt ook nog eens vertaald in hoe iemand in de ruimte beweegt en welke kant hij op kijkt. Het is niet enkel mentaal een unieke kijkervaring maar ook lichamelijk. En er is niet enkel een mentale dialoog met de actrices, ook een lichamelijke.’ 

Met virtual reality meer diversiteit in huis

De Vaartkapoen en de actrices willen deze film graag overal in Vlaanderen tonen, in cultuur- en gemeenschapscentra. ‘We willen dit universele verhaal uit Molenbeek naar elk Vlaams dorp brengen. Het thema kan iedereen aanspreken, het zet aan tot nadenken en tot dialoog. Tegelijkertijd is de film voor veel toeschouwers de eerste kennismaking met virtual reality.'

'Natuurlijk willen we ook het zeer eenzijdige beeld bijstellen dat veel mensen van Molenbeek hebben. Ik denk dat deze film, net als veel andere sociaal-artistieke projecten, voor cultuurcentra een breekijzer kan zijn om meer diversiteit in huis te halen. Deze voorstellingen worden ook meer en meer geboekt, terecht. De vrees voor een mogelijk gebrek aan artistiek niveau ebt stilaan weg. Veel van deze projecten staan er, inhoudelijk en artistiek.’ 

beeld uit de voorstelling

Meer weten over innovatieve kunstvormen?

Heeft jouw organisatie interesse in de programmatie van nieuwe kunstvormen? Wees er dan zeker bij voor Digital Arts Uncovered op IMPACT. Je ontmoet er artiesten, producenten en programmatoren en geniet ondertussen van IMPACT, het jaarlijkse interregionale festival dat kunst verbindt met nieuwe technologieën.

Heeft jouw huis interesse in “Alles op tafel”? Neem dan contact op met Ernst Maréchal: ernst.marechal@vgc.be of ervaar de voorstelling zelf op zaterdag 30 november vanaf 15u in De Vaartkapoen.

Foto's van De Vaartkapoen. Op de hoofdfoto: Zohra Temsamani, Nadia Khammal, Khadija Arjoun, Malika Saissi, Souad Khalifa en Malika Nonn, de zes actrices van Agora M in ‘Alles op tafel’.

Auteur
Thumbnail

Lucy Vereertbrugghen

Projectmanager